Jak Czesi radzą sobie z koronawirusem, czyli „Kocham Cię Czechu”

 

Czesi zatęsknili za Polakami, Polacy za Czechami, ale tęsknota za tym krajem może mieć też inny, finansowy wymiar.

Stan wyjątkowy a nie wyjątkowość sytuacji

Czesi mają stan wyjątkowy i chcą go przedłużyć do końca kwietnia.

Inne jest też ich podejście do wykonywania testów na koronawirusa. Tam publicznie przyznaje się, że zdolność do wykonywania testów to jedno, a faktyczna liczba zarażonych osób, w populacji to drugie.Wiele osób jest przecież zarażonych bezobjawowo.

Koronawirus – czeskie wsparcie zatrudnienia

Od 11 kwietnia Czesi oficjalnie zamykają szkoły nauki jazdy, ale tamtejszy rząd zaproponował konkretne działania ratunkowe zarówno dla firm jak i pracowników.

Pracodawcy, których działalność gospodarcza będzie zagrożona z powodu rozprzestrzeniania się choroby, otrzymają składkę na pokrycie, w całości lub w części, rekompensaty płacowej należnej pracownikowi z powodu przeszkody ze strony pracownika (kwarantanna, choroba), jeżeli zostanie wykazane, że przeszkodą w pracy jest COVID-19.

Aby zakwalifikować się do uzyskania pomocy, trzeba spełnić kilka warunków:

  • Pracodawca ściśle przestrzega Kodeksu pracy;
  • Pracownik nie może być w okresie wypowiedzenia umowy i nie można go zwalniać;
  • Pomoc dotyczy firm w sektorze przedsiębiorstw,  a pracownicy muszą być zatrudnieni i uczestniczyć w ubezpieczeniu chorobowym i emerytalnym;
  • Pracodawca musi zapłacić wynagrodzenie i opłaty.

Kto zapłaci składkę i jak długo?

Pomoc zostanie zapewniona przez Urząd Pracy Republiki Czeskiej. Wysokość i czas trwania świadczenia zależeć będą od przyczyny wystąpienia przeszkody w pracy.

Jakie konkretne środki zostaną wdrożone i na jakie sytuacje reagują?

Wysokość rekompensaty wypłacanej pracodawcom wynika ze średniego wynagrodzenia ponad brutto, w tym składek obowiązkowych (48 400 CZK) i zależy od powodów, dla których musieli oni stanowić dla pracowników barierę w pracy. Pracodawcy będą mogli składać wnioski do Urzędu Pracy o wkład w dwóch trybach:

Tryb A

  • w przypadku kwarantanny pracownik otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 60% średniego obniżonego wynagrodzenia;
  • w przypadku zakończenia operacji na mocy nakazu rządowego pracownik otrzymuje 100% wynagrodzenia;

Tryb B

  • Przeszkody w pracy pracodawcy związane z kwarantanną lub opieką nad znaczną częścią pracowników (30% lub więcej) – pracownik otrzymuje 100% średniego wynagrodzenia
  • Ograniczanie dostępności nakładów (surowców, produktów, usług) niezbędnych do działania – pracownik otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 80% średnich zarobków
  • Zmniejszenie popytu na usługi, produkty i inne produkty firmy – pracownik otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 60% średnich zarobków

Więcej info o czeskiej pomocy dla pracodawców: https://www.mpsv.cz/web/cz/antivirus 

Czeska tarcza?

Czesi nie mają tarczy antykryzysowej. Oni wyprowadzili całą uzbrojoną armię wdrażając konkretne działania ratunkowe, które nie tylko mają pomóc poszczególnym firmom czy osobom, ale zapobiec zahamowaniu całej gospodarki. Nazywają to antyvirusem.

Poniżej kilka wdrożonych pomysłów. Większość z nich podlinkowaliśmy do czeskich rządowych serwisów, żebyście nie myśleli, że tekst opracowano pod wpływem koronawirusowej gorączki:

Chcemy pomóc obywatelom, jednoosobowym przedsiębiorcom i firmom, które znalazły się w trudnej sytuacji finansowej z powodu stanu wyjątkowego. Po intensywnych negocjacjach z przedstawicielami Narodowego Banku Czeskiego i czterema głównymi bankami krajowymi przygotowaliśmy rozwiązanie dla tych, którzy najbardziej odczuli obecną sytuację. Odroczenie spłat będzie dla klientów dobrowolne i nie będzie wiązało się z żadnymi opłatami 

  • możliwość zatrzymania niewykorzystanego prefinansowania w ramach funduszy spójności w celu poprawy przepływów pieniężnych – 300 mln EUR. To środki z budżetu UE. O ich pozyskiwaniu informowano już 16 marca,
  • poinformowano o możliwości bardziej elastycznego wykorzystania pozostałych funduszy spójności (ok 1 mld EUR do rozdysponowania pomiędzy członków całej UE). Fundusze mogą być wykorzystane na wsparcie systemu opieki zdrowotnej, zapewnienie płynności przedsiębiorstwom dotkniętym kryzysem lub na przykład wsparcie programów pracy krótkoterminowej. 
  • Ogłoszenie 17 marca trzymiesięcznej strefy tolerancji (ułaskawienia) dla przedsiębiorców. Od 1 maja administracja finansowa i celna będzie pełnić funkcję doradczą i nie będzie nakładał żadnych sankcji, jeżeli nowo zarejestrowany przedsiębiorca nie byłby w stanie przygotować się na czas do rejestracji.
  • 19 marca zakazano przebywania w przestrzeni publicznej bez środków ochrony dróg oddechowych. Co ciekawe, zamiast maseczek zezwolono na korzystanie z chusteczek, szalików czy innych środków zapobiegającym rozprzestrzenianie się koronawirusa drogą kropelkową,
  • 24 marca Izba Deputowanych zatwierdziła projekt nowelizacji ustawy budżetowej na rok 2020. Poprawka przewiduje w szczególności przewidywany spadek dochodów podatkowych i stwarza przestrzeń dla wyższych wydatków po stronie wydatków, aby zapewnić zdrowie ludności oraz utrzymać wysokie zatrudnienie i zmniejszyć negatywny wpływ na gospodarkę narodową i obszar społeczny.
  • Zatwierdzenie ustawy o Czeskim Banku Narodowym, która zwalnia bank centralny z istniejące ograniczenia operacji wolnorynkowych (24 marca). Nowelizacja ustawy pozwala Czeskiemu Bankowi Narodowemu na handel papierami wartościowymi o dłuższych terminach zapadalności, a także z większą liczbą potencjalnych kontrahentów, takich jak towarzystwa ubezpieczeniowe, emerytalne lub inni inwestorzy instytucjonalni, którzy są obecnie posiadaczami obligacji skarbowych.
  • 25 marca ogłoszono sześciomiesięczny urlop w płaceniu składek na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne wszystkim handlowcom. Środek ten ma na celu ustabilizowanie zwłaszcza osób w najtrudniejszej sytuacji, tj. samozatrudnionych o niskich dochodach. Odciążono też tych, którzy płacą więcej niż ustawowe minimum.
  • uchylenie kar za nieterminowe złożenie niektórych raportów finansowych oraz zmiana terminu składania niektórych z nich. WIęcej w przewodniku dla podatników,
  • czeski resort finansów zachęca do załatwiania spraw online udostępniając jednocześnie odpowiednie narzędzia służące realizacji tego zalecenia,
  • przedłużenie ulg podatkowych,
  • jednorazowa pomoc finansowa w wysokości 25 tys CZK (nieopodatkowana i nie objęta żadnymi potrąceniami) dla osób gospodarczo poszkodowanych prowadzących działalność na własny rachunek. 
  • uruchomienie programu zapewniającego system gwarancji spłaty kredytów przez eksporterów i producentów – program „COVID plus gwarancja”,
  • zniesienie podatku od nabycia nieruchomości. Propozycja ministerstwa finansów dotycząca zniesienia podatku od nabycia nieruchomości mająca zapobiec niechcianemu zamrożeniu rynku nieruchomości,
  • dystrybucja wyposażenia ochronnego. Minister spraw wewnętrznych Czech zapowiedział 1 kwietnia, że dystrybucją wyposażenia ochronnego zajmie się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych. „Kolejnym kanałem dystrybucji będą regiony”. Nowy system jest ma być bardziej funkcjonalny,
  • emisja obligacji rządowych (w dniu 2 kwietnia) o stałym oprocentowaniu z terminem wykupu 2021 i 2025 r. oraz obligacji zmiennym oprocentowaniu z terminem zapadalności do 2023 r. Środki rezerwowe skarbu państwa na pokrycie wydatków budżetu państwa wzmocnione zostały  o kolejne 40 mld CZK. To nie jedyna taka emisja w ostatnim czasie
  • gwarancje kredytowe przy zatrudnianiu pracowników,

Premier Andrej Babiš przyznał, że jeśli kluczowe przedsiębiorstwa państwowe, takie jak linie lotnicze, firmy budowlane lub wodociągowe, napotkają problemy, rząd może je uratować, kupując udziały. Niestety nie wiemy, czy ta zapowiedź ma swoje przełożenie w podjętych działaniach.

Nasi południowi sąsiedzi nie mogą w przestrzeni publicznej poruszać się bez maseczek ochronnych. Zamiast nich – zgodnie z uchwałą – mogą być stosowane chusteczki, szaliki czy inne środki zapobiegające rozprzestrzenianiu się wirusa drogą kropelkową. Nakaz ich stosowania  obowiązuje od 19 marca. Niektóre regiony wprowadziły go wcześniej. Co ciekawe nakaz wprowadzono wbrew dotychczasowemu stanowisku WHO nie zalecającej powszechnego stosowania ochrony ochrony dróg oddechowych przez osoby zdrowe. Nawet nasze pierwsze teksty oparte na stanowisku WHO i GIS odradzały stosowania maseczek, co zostało skorygowane w jednym z ostatnich artykułów. WHO ma jednak zmienić stanowisko w zakresie stosowania masek ochronnych, a polscy lekarze już od kilku dni chcą wprowadzenia nakazu ich stosowania tak jak ma to miejsce w Czechach.

Szczególnie zadbano tam o personel domów opieki społecznej. Testom na koronawirusa mają być poddani wszyscy pracownicy tych placówek. Skoro już jesteśmy przy seniorach, to 19 marca czeski rząd zakazał wręcz obecności w sklepach spożywczych innych osób niż te poniżej 65. roku życia. 

Pomoc psychologiczna dla osób objętych kwarantanną

Polskie doświadczenia wskazują, że długie przebywanie w zamknięciu może siadać na mózg. To przewidzieli Czesi uruchamiając telefoniczną pomoc psychologiczną:

Czy cierpisz na problemy psychiczne spowodowane kwarantanną? Ograniczenie ruchu, potrzeba noszenia zasłony, strach przed zarażeniem, troska o bliskich i niemożność spotkania się z przyjaciółmi lub dziadkami. Są to stresujące sytuacje, na które nikt nie był przygotowany. Nic dziwnego, że wpływa to na naszą psychikę. 

Aby uzyskać wsparcie wystarczy zadzwonić pod numer telefonu 1212.

Rządowy serwis informacyjny 

Czeskie ministerstwo zdrowia odpaliło specjalna stronę internetową poświęconą epidemii koronawirusa. W jednym miejscu zebrano wiele użytecznych informacji jak choćby to w jaki sposób dezynfekować maseczki, jak radzić sobie z psychiką podczas kwarantanny, jak prawidłowo dezynfekować dom, czy wskazówki dietetyczne.

…to tak bardzo pokrótce.

Z powodu koronawirusa w Republice Czeskiej działalność przerwało 10 033 jednoosobowych handlowców, co oznacza wzrost o 47 procent rok do roku.

Stoją fabryki motoryzacyjne

Według danych Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Samochodów (ACEA) problem zamykanych zakładów motoryzacyjnych dotyczy w Czechach 45 tys pracowników (17,3 tys w Polsce) i przekłada się na spadek produkcji o prawie 84 tys samochodów (43,5 tys w Polsce), a średni czas przestoju fabryk wynosi 16 dni (15 w Polsce). 

Zamknięcie zakładów produkcyjnych ogłosili wszyscy członkowie Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Samochodów (ACEA). Wielu z nich zmaga się z przypadkami infekcji koronawirusem i kwarantanny wśród swoich pracowników. Nie działa też sieć detaliczna. Taka sytuacja powoduje, że zagrożone są miejsca pracy 13,8 miliona Europejczyków (raport z 30 marca)

Czytaj też